Tagarchief: beeldende kunst

Please Don’t Touch (part 2)

Een paar weken geleden liet ik al een deel zien van de openluchttentoonstelling Please Don’t Touch van het jonge Leidse kunstenaarscollectief ROEM. Vandaag is het tijd om de rest van deze expositie te laten zien.

Op Leidens oudste en meest centrale punt de Burcht lieten twee kunstenaars zien, wat hun beleving was van de coronacrisis. Werk van Vita Kiewiet de Jonge en Annemieke Dannenberg was onder de grote bomen, centraal op de Burcht te zien.

Van Vita was een eenvoudige poster zichtbaar met daarop een tak met ingekleurde bladeren. Haar werk heette Intangible Matter, dat zoveel betekent als ‘ongrijpbare zaken’. Op de poster was een QR-code te zien, waarmee je via je telefoon terecht kwam op een website met de gehele afbeelding en muziek. Een digitaal en audiovisueel verhalenboek dat iedereen moet inspireren voor een klein beetje magie in het leven. Kijk en luister hier en oordeel zelf.

Annemieke Dannenberg had een stoel met een tafeltje geplaatst met voor de duidelijkheid een bordje erbij dat zitten mag. Op het tafeltje stond een telefoonnummer, 0712032076, dat gebeld kon worden. Tot mijn schande moet ik bekennen dat ik dat niet heb gedaan. Ook stond er een grote glazen pot op met daarin gevouwen papiertjes. Het nummer was, als ik me goed herinner, een middel om de eenzaamheid te bestrijden.

Op de Botermarkt toonde Joosje Bosch een heel bijzonder werk met de titel Desinfect. Het was een van zeep gemaakte hand met een plastic handschoen. De handschoen was natuurlijk redelijk snel verdwenen, maar als je de zepen hand aanraakte, dan kon je daarna je handen wassen met die zeep. En was dat nou net niet het credo van deze tijd, ‘zo veel mogelijk je handen wassen’.

Op een brug over het Rapenburg hing glaswerk van VELOWA oftewel Debora Klop. Zij had een rek gemaakt waarin een aantal kleine vierkante bewerkte glaasjes hingen. De glaasjes hingen in de ruimte en door er doorheen te kijken werd de ruimte omkaderd. Debora onderzoekt ruimte en dimensie en ze probeerde dat hiermee uit te beelden. Immers, de coronacrisis zorgde er voor dat de mens zich meer bewust werd van de ruimte.

Naar het werk van Bas van Klaveren was het even zoeken. Samen met enkele voorbijkomende studenten, die ook op pad waren om ROEM te ontdekken, zochten wij de ruimte op de Oude Vest bij de Leidse Schouwburg af. Maar nergens zagen we een kunstwerk. Teleurgesteld dropen we af, maar toch knaagde er iets. Ik kon niet geloven dat er niets was en wat bleek….. in twee afficheruimtes naast de toegangsdeuren hing het werk van Bart. Eigenlijk waren het twee werken, Shared Dining & Tafel voor Twee. Bart is meubelmaker en had twee ontwerpen gemaakt voor meubels in een restaurant in coronatijden. Met zijn ontwerpen is het mogelijk om gewoon te dineren, rekening houdend met de afstand.

Tot slot was er het vogelhuisje met de naam Nestelen van Maarten Slof, hangend aan een gevel op de Lange Mare. Hij maakte een vogelhuisje in de vorm van het coronavirus. Naast de hoop dat er vogels zouden gaan nestelen, beeldt dit huisje ook de samenhang van virus en natuur uit. Immers, het virus is natuur. Helaas mocht het vogelnestje van de gemeente niet in een boom worden gehangen.

En daarmee komen we aan het eind van de openluchttentoonstelling Please Don’t Touch van ROEM. Jonge kunstenaars, die in een relatief korte tijd met een beperkt budget hun beeld van de coronatijd moesten weergeven. Een hele opgave om hieraan te kunnen voldoen, maar het is gelukt. Het een wat treffender dan het ander, maar dat is een persoonlijke voorkeur.

Goed dat er zo’n kunstenaarscollectief in Leiden is. Hopelijk blijven ze nog lang en zien we nog veel van hun werk.

Please Don’t Touch (part 1)

Dat was de titel van de openlucht expositie van het Leidse kunstenaarscollectief ROEM, die afgelopen week tot een einde kwam. De opdracht voor deze expositie was afkomstig van Museum De Lakenhal, die de jonge makers op deze manier een hart onder de riem wilde steken in deze barre tijden voor de cultuursector.

16 werken van 12 jonge kunstenaars met een heel verschillende achtergrond, verspreid door de binnenstad van Leiden. De tijd van voorbereiding en uitvoering was vrij kort en de opdracht was om de impact van de coronacrisis in kaart te brengen.

Laten we de jonge makers eens onder de loep nemen en kijken hoe zij uitdrukking hebben gegeven aan deze opdracht. Amber Meekel (24 jaar) nam het concept ruimte als uitgangspunt. Door het coronavirus heeft het begrip ruimte een andere betekenis gekregen (1,5 meter samenleving). Daar waar je voorheen onbeperkt ruimte had, werd je nu ineens bewust van een beperking in deze ruimte. Dat zorgt voor verwarring en in het begin zeker ook voor onzekerheid. Hoe ga je om met minder ruimte binnen dezelfde ruimte? Zij maakte een aantal platte vormen met opdruk, die in de ruimte stonden en waar je omheen kon lopen en ze vanuit alle hoeken kon bekijken. De platte vormen nemen juist weinig ruimte in door hun vorm, maar zijn wel aanwezig. Vreemd genoeg was er een vijand van Amber, die het op zich had genomen om haar werken met graffiti te bespuiten. Waarom? Dat weet alleen de dader. Amber reageerde daarop door een nieuw werk op de Hooglandse Kerkgracht te plaatsen, waarop mensen met viltstift hun commentaar kwijt konden. Participerende kunst dus. Het werk bij Molen de Valk heb ik niet gezien, want vanwege werkzaamheden was de molenwerf afgesloten.

In het Plantsoen stond een werk van Karl Karlas dat bestond uit een aantal foto’s van mensen met allemaal een masker op of rond gezicht/hoofd.

Voor de betekenis hiervan hoef je niet echt kunstgeschiedenis te hebben gestudeerd, want de discussie over mondkapjes was volop bezig. En naast de vele plexiglas schermen is het mondkapje wel een soort symbool geworden van de coronacrisis, zeker nu we dat allemaal in het openbaar vervoer moeten gaan dragen.

Mooie foto’s, maar qua onderwerp niet echt origineel.

Een van de meest bijzondere werken vond ik wel het werk van Julia van Duijn op de Hooglandse Kerkgracht. Haar waren door de stilte de vele geluiden opgevallen, die je normaliter niet meer opvallen door de kakofonie om ons heen. Nu de wereld ineens was stilgevallen, werden we ons bewust van een heleboel zaken waar we normaliter geen acht op slaan. Naast de kwinkelerende geluiden van de vogels ook het geluid van bv. het handen wassen.

Julia heeft deze geluiden omgezet in tekeningen. Wat je op de foto ziet zijn dus weergaven van geluiden. Daarnaast heeft ze een QR-code bijgevoegd, waarmee je naar deze geluiden kunt luisteren terwijl je kijkt. Luister hier naar de geluiden.

Wat mij betreft een heel geslaagd werk.

Een andere kunstenaar op de Hooglandse Kerkgracht was Isabelle Schippers, illustrator / webdesigner van beroep en opleiding. Het werk draagt de titel Phobia en verwijst naar fobieën, die door de coronacrisis veel vaker voor te lijken komen.

Denk hierbij maar eens aan de plotse schoonmaakwoede, die iedereen overvalt. Alles moet ineens worden schoongemaakt, is het niet om de 5 minuten dan wel om de 10 minuten.

Hoewel het werk er op zich goed uitziet, kan ik de vele fobieën niet een-twee-drie ontdekken en dat is jammer, want dan schiet het zijn doel ietwat voorbij. Als bedoeld is om te laten zien dat de vingers slijten door het vele schoonmaken, dan klopt het plaatje wel.

Ook op de Hooglandse Kerkgracht een werk van Johanna Breuch.

Johanna had opgemerkt dat we door het blijf-thuis credo anders waren gaan gedragen. Normaliter kom je uit bed, kleed je jezelf aan en gaat naar werk/school enz. Nu bleef je thuis en derhalve ontbrak de noodzaak om jezelf aan te kleden. Veel mensen liepen thuis rond in hun huiskleding.

Kortom, het gedrag van mensen was danig veranderd door de coronacrisis. En dat maakte zij met deze twee poppen duidelijk. Een aangeklede pop met een boodschappentas, want daarvoor moest je wel naar buiten en een pop met een versleten joggingbroek en een oud t-shirt en natuurlijk slippers aan de voeten.

Een goede observatie van Johanna.

Vlak naast de Hooglandse Kerkgracht, in de Moriaansteeg, hing de was van Anna van Duijn te drogen.

Anna was zich door de coronacrisis bewust geworden van het feit, dat door het grootschalige thuis blijven de mensen ongetwijfeld meer en langer in bed zouden verblijven.

Kortom, de bewustwording van het bed, dekbed, kussen, beddengoed en de matras. Gewoonlijk stappen we er ‘s-avonds in om er ‘s-morgens met enige moeite weer uit te stappen, maar nu was het bed ineens een veilige thuishaven geworden.

Beauty of the Battle – schoonheid in geweld

Geweld, strijd, haat en schoonheid. Zijn dat zaken die samen kunnen gaan. Kun je geweld abstraheren tot schoonheid. Of kan kunst vraagtekens zetten bij haat en strijd. Dat is een fascinerende vraag, omdat strijd en geweld altijd samen zijn gegaan met de mens, van heel vroeger tot nu.

Over deze vraag gaat de tentoonstelling “Beauty of the Battle” in het Apeldoornse CODA museum. 22 kunstenaars verkennen de grens tussen haat en liefde, gevaar en schoonheid.

Ik ging vooral naar deze tentoonstelling vanwege de werken van de nog jonge kunstenaar Damian Kapojos. Afgelopen zomer nog winnaar van de Frans de Wit prijs bij Beelden in Leiden. En van wie we bij die gelegenheid een klein werk hebben gekocht.

In Apeldoorn staan een aantal van zijn werken, waarin allerlei motieven samenkomen. Kapojos heeft Indonesische wortels en dat zie je terug in zijn werk. Ook beoefent hij oosterse vechtsporten en ook dat zie je terug. Zijn werken zijn verfijnd keramiek, dat in tegenstelling is tot het geweld. Het nodigt uit tot vooral veel kijken en op je laten inwerken.

Boeiend zijn ook de schilderijen van Tamme de Boer. Dikke rijen van gehelmde ME-ers bevolken zijn doeken en veroorzaken hiermee een onheilspellende dreiging. Geweld zit er aan te komen en kan ieder moment losbarsten. De ritmiek in de werken zorgt voor een dynamiek en de felle kleuren spatten van het doek af.

Bijzonder zijn ook de felle lichtboxen van Patrick Koster. Het lijken vrolijke plaatjes maar bij nadere beschouwing zie je toch andere beelden. Zoals het drieluik met een speedboot, waarop zich iemand verstopt heeft. Op zich nog niet bijzonder, maar als je weet dat dit is geïnspireerd op de klopjacht op de Boston-bomber, dan kijk je ineens met heel andere ogen naar deze vrolijkheid.

Beauty of the Battle

Naast de schilderijen, foto’s en beeldende kunst zijn er ook een aantal buitengewoon intrigerende videowerken te zien, die vooral vragen oproepen. Zoals bv. Last Riot van AES+F, absoluut de moeite waard om 15 minuten voor te gaan zitten. Hieronder nog een aantal fraaie werken uit deze boeiende tentoonstelling, die nog tot en met 3 februari 2019 te zien is.

Leidsche Mondialen exposeren in Voorschoten

Expositie MondialenHet Leidse kunstgenootschap De Leidsche Mondialen bestaan dit jaar officieel 10 jaar. Om hier ruchtbaarheid aan te geven worden er dit jaar drie grote exposities georganiseerd.

De eerste vond plaats in het voorjaar, in het gemeentehuis van Katwijk. In het begin van de zomer was Leiden aan de beurt. Dit keer werd het Leidse Volkshuis met veel werken ingericht als expositieruimte.

En nu is het dan de beurt aan Voorschoten. Op zaterdag 4 augustus werd een grote expositie geopend in het Museum Voorschoten, waar enkele tientallen Mondialen hun werk laten zien. De opening werd verricht door de bekende Leidenaar Rens Heruer, voorzitter van de Historische Vereniging Oud Leiden.

Naast het organiseren van exposities hebben De Leidsche Mondialen nog een belangrijk streven, namelijk het bewaren van kunst van overleden kunstenaars. Omdat het realiseren van een museum, toch een plek bij uitstek om kunst te bewaren, op praktische problemen stuit, zijn De Leidsche Mondialen nu bezig met het realiseren van een digitale galerie, waar werken langere tijd kunnen worden bewaard en bezichtigd.

U kunt de tentoonstelling bezoeken op woensdag, zaterdag en zondag van 12.00 tot 17.00 uur. Bijna alle tentoongestelde werken zijn te koop.

Hieronder een impressie van tentoongestelde werken.

De kleine schatten van het Leidse stadhuis

Onlangs kreeg ik een korte rondleiding door het stadhuis van Leiden om de aanwezige kunstschatten te bewonderen. En die zijn er te vinden, maar allemaal redelijk modern. Want het oude stadhuis brandde in 1929 helemaal af, behalve de imposante voorgevel, die uit de zestiende eeuw stamt.

Daarachter was echter alles verwoest en zo begon in 1935 de nieuwbouw naar een plan van architect Blaauw. Voor de oorlog was de herbouw grotendeels klaar, maar na de oorlog moest nog worden afgebouwd. Dit betekende ook dat de nieuwbouw werd voorzien van nieuwe kunst, want al het oude was in vlammen opgegaan.

We begonnen met het trappenhuis dat van boven tot beneden is voorzien van een groot paneel met gebrandschilderde glazen. In de middelste strook zitten de wapens van de burgemeesters sinds de Franse overheersing en in de zijpanelen de wapens van Leidse regentengeslachten uit de periode daarvoor.

IMG_0667

Zo zie je hieronder een detail uit het grote venster, dat overigens is ontworpen door de Haagse glazenieer Pieter Hofman. Dit kleine paneel is van burgemeester Van Limburg Stirum, die van 1851 tot 1858 kennelijk burgemeester van Leiden was. Opvallend zijn de wildeman en wildevrouw, die beiden met knots aan de zijkanten staan. Meer over dit wapen hier.

IMG_0668

Vervolgens kwamen we in de gang bij de raadzaal, waar de glas-in-lood wapens zijn te vinden van de laatste burgemeesters van Leiden. Hieronder twee van deze wapens, van de bekendste oud-burgemeester Cees Goekoop (die al een familiewapen had) en van de laatste interim-burgemeester Wolter Lemstra. Van deze laatste een modern werk, omdat het gemeentebestuur het niet meer vond passen om met ‘ouderwetse’ wapens verder te gaan.

 

 

IMG_0670

IMG_0669

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Oordeel zelf maar wat je het mooiste vindt. Als je dan in de raadzaal komt zie je boven de hoofddeuren twee glas-in-lood ramen, ontworpen door Chris de Moor. Het ene raam beeldt de stadhuisbrand uit en het andere raam het stadhuis na de brand. Beide ramen zijn niet altijd goed zichtbaar, omdat men op de bovengang nog wel eens de neiging heeft om er iets voor te zetten en dan zie je alleen maar donkere plekken.

IMG_0673

IMG_0671

 

 

 

 

 

 

 

In de raadzaal zie je ook een aantal fraaie gobelins van Chris de Moor, gemaakt door de wever Edmond de Cneudt uit Soest. Deze voorstellingen symboliseren het dagelijks leven in Leiden. Hieronder zie je de voorstelling die de Sociale Zorg symboliseert. Ziekenverplegers en een moeder tegen de achtergrond van een kerk.

IMG_0672

Daarna kwamen we terecht in de kamer van burgemeester en wethouders. Daar kom je niet elke dag, maar daar vinden we wel unieke kunst, namelijk drie intarsia’s van M.C. Escher. Een intarsia is een inlegwerk van hout, waarbij eerst materiaal uit een vlak wordt verwijderd, waarna het wordt ingelegd met kleine stukjes hout. Als je goed kijkt kun je zien dat deze klok uit heel veel kleine deeltjes bestaat. Een enorm tijdrovend werk. De afbeelding betekent natuurlijk de voortvliedende tijd.

IMG_0675

Daarna liepen we door naar de hal, waar je binnenkomt als je via de grote trap aan de Breestraat binnenkomt. Op zich al een indrukwekkende hal met allemaal geel Italiaans marmer en marmeren vloeren met spiegelbeeldige tekeningen erin. Heel bijzonder als je dit eens rustig bekijkt. Dan besef je ook welk een vakmanschap hiervoor nodig is geweest. Maar door het kijken naar die vloeren mis je een prachtige windroos van Hildo Krop met allemaal vrouwenfiguren, waarbij de vrouw van het noorden de Poolster draagt.

IMG_0677

Tot slot komen we dan in de Burgerzaal, waar o.a. de huwelijken worden voltrokken. Ook deze zaal is helemaal in marmer uitgevoerd. Sinds kort hangt daar een nieuw kunstwerk van de Leidse kunstenaar Casper Faassen. Aan weerszijden hangen wit-marmeren portretmedaillons van de koninginnen Wilhelmina en Juliana, gemaakt door Oswald Wenckebach.

IMG_0680

En daarmee kwamen we aan het eind van een inspirerende rondleiding door het Leidse stadhuis. Een huis waar de Leidse burger met recht trots op mag zijn.

Helemaal bovenaan zie je nog een schilderij van Dirk Nijland, dat we onderweg zomaar tegenkwamen. Het stond in de hoek van een kleine hal en moet nog een definitieve plek vinden. Het is een gezicht op Leiden vanuit het noorden en de Leidenaar zal ongetwijfeld een aantal gebouwen herkennen.

 

 

Ach, goede voornemens!

Vaak beginnen mensen een nieuw jaar met goede voornemens (ik heb nog maar weinig mensen meegemaakt die met slechte voornemens wilden beginnen). Zelf heb ik me ook wel eens schuldig gemaakt aan ‘goede’ voornemens. Om er vervolgens na een paar weken achter te komen dat ik dat toch beter niet had kunnen doen.

Want laten we eerlijk zijn, meestal sneuvelen de ‘goede’ voornemens al vrij snel. Minder eten, minder drinken, gezonder leven, meer sporten, meer van dit, minder van dat. Daar komt het meestal op neer.

Welnu, ik ga niet minder eten en/of drinken. Waarom zou ik dat doen. Gezonder leven dan, tsja, ik eet al redelijk gezond (een of twee keer vlees/vis, allerlei groenten, fruit). En van sporten wordt je erg moe dus daar begin ik al helemaal niet aan.

Maar HW, wat wil je dan in 2016. Je moet toch wel iets willen, niet dan toch? Welnu, hier komen dan mijn grootse plannen voor dit jaar.

  1. Dit jaar lees ik minimaal 20 boeken. Ik heb me aangemeld voor de Hebban Reading Challenge en mijn uitdaging is het lezen van 20 boeken.
  2. Ik bezoek minimaal eens per maand een museum of een tentoonstelling. Dat worden dus tenminste 12 uitstapjes naar elders.
  3. Ik bezoek minimaal 6 theater- of dansvoorstellingen (daar is het de afgelopen jaren helemaal niet van gekomen).
  4. Ik kijk minimaal 50 films in de bioscoop (incl. eventuele filmfestivals).

En daar hou ik het dan maar bij. Veel cultuur dus, dat is er nog wel eens bij ingeschoten.

Verder blijf ik natuurlijk ook nog wel de nodige series volgen. Ik verheug me nu al weer op het vervolg van The Walking Dead, House of Cards, The X-Files (na zoveel jaar weer terug) en Game of Thrones. Plus uiteraard nog een heleboel andere series.

Volgens mij blijf je van zo veel cultuur heel gezond en kun je daar heel oud mee worden!

kunstencultuur

Nacht van Kunst & Kennis Leiden

Voor de derde keer heeft Leiden afgelopen zaterdag laten zien dat kunst en wetenschap onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De Nacht van Kunst & Kennis toonde dit overduidelijk aan. Leiden, de stad waar al 440 jaar wetenschap op het hoogste niveau wordt bedreven. Vol met musea als Naturalis, Volkenkunde, Oudheden en nog veel meer.

Die Nacht van Kennis & Kunst is in korte tijd uitgegroeid tot een groots en meeslepend evenement. Met een programma, boordevol met lezingen, muziek, demonstraties, cabaret, proefjes en nog veel meer. Te veel om op te noemen en eigenlijk ook te veel om een verstandige programmakeuze te maken. Gevolg: keuzestress! Hoe moet je in godsnaam uit een dergelijk groot aanbod kiezen.Nou, vooruit dan, 5 onderwerpen om de avond door te komen.

We begonnen om 20.00 uur in de grote zaal van het Museum Volkenkunde. Waarbij bedacht moet worden, dat het credo “vol=vol” is. Dus ruim op tijd arriveren voor de eerste lezing in het kader van de Ode aan de Fantast. Die lezing was van Herman Brusselmans, een van de meest verguisde Vlaamse schrijvers, maar tegelijkertijd een van de best verkopende. Deze literaire fantast schonk de uitpuilende zaal een half uurtje korte verhalen, doorspekt met kruimige sexfantasieën. Veel gelach en gegniffel van zowel het mannelijke als vrouwelijke publiek.

IMG_0500

Na dit kruidige begin tijd voor een vleugje fantasie in de Hortus. Het motto aldaar was Let There Be Light! en dat was er in overvloed. Glowtree, Glowfield, het Light-Up collectief, Werc en het Blauwe Uur hadden de Hortus omgetoverd in een magische, betoverende wereld vol kleuren. Je waande je op sommige plekken in een andere wereld. Was de Hortus maar iedere avond open met zo’n fraaie belichting. Helaas, dat is niet zo en daarom maar weer teruggekeerd op de gewone wereld.

IMG_0502

Op naar het naastgelegen Academiegebouw voor een snufje cabaret van Katinka Polderman. Onder het motto Cabaretiers op de kansel zong Katinka liedjes uit haar vijfde voorstelling, maar we kregen ook een heel nieuw liedje te horen, dat ze voorlas en waarbij er nog geen muziek was. Onvergetelijk was de uitsmijter, Tanzania. Begeleid door gitaar in plaats van accordeon galmde dit lied door het Groot Auditorium, waar normaliter deftige professoren de promovendi aan de tand voelen.

IMG_0505

Van het Academiegebouw even op de fiets naar Museum Boerhaave. Het was inmiddels na tienen en de stad liep helemaal vol met wandelende en fietsende mensen, op zoek naar het volgende optreden. Voor ons was dat een onderdeel van de Grote Voedselshow met als ondertitel Kunst Culinair. Martijn van Calmthout (wetenschapsjournalist) en Marijn Frank (Keuringsdienst van Waarde) spraken met vormgeefster Karlijn Souren en kunsthistorica Hester van den Donk over de verbinding tussen eten en kunst. Rijkgevulde stillevens passeerden de revue, maar ook een interessant experiment zoals op de foto. Allemaal kleurrijke blokjes, gemaakt van groenten. Ga maar eens puzzelen. Overigens was de discussie vrij tam, vooral omdat de kunsthistorica ietwat zuinigjes overkwam. Tikkeltje meer humor had wel gemogen!

IMG_0507

Inmiddels speelden Beans & Fatback in de binnentuin van het Boerhaave. Een swingend zevental, beïnvloed door de blues, country en Americana. Lekker even grooven in de frisse buitenlucht, met een glaasje water. Want de dorst had inmiddels wel toegeslagen, na al die overbevolkte binnenruimtes.

IMG_0508

Na een stief halfuurtje swingende muziek werd het tijd voor de afsluiter in het Auditorium van Museum De Lakenhal. Weer een klein stukje fietsen voor de Gelukslezing van Nico Dijkshoorn onder de titel Dijkshoorn leest kunst. Dijkshoorn, wonend in Leiden en lekker op de fiets gekomen, had al eerder, samen  met zijn gitaar, in de Hortus verteld en gespeeld. Maar nu, opnieuw voor een overvolle zaal de afsluiter. Aan de hand van plaatjes van kunstwerken, zoals een doek uit de collectie van De Lakenhal, vertelt hij wat hij er van vind. Zonder enig kunsthistorisch besef, gewoon uitgaande van het eigen gevoel. Van een zelfportret krijg je dan iets van “ik wist niet dat Jan pijp rookte, dat hield hij altijd verborgen. Overigens, ik wist ook niet dat hij een gele streep op zijn neus had”. Droogkomisch, maar door het gilde der kunstcritici zwaar bekritiseerd.

IMG_0509

En om kwart voor een, donker in de nacht, was het tijd om het stalen ros weer te bestijgen, richting welverdiende nachtrust.

De Nacht van Kunst & Kennis 2015 zat er weer op. Op naar de volgende editie!

Lotta Blokker’s Hour of the Wolf en Nederlandse kunstenaars in Parijs

m32xWuyk5zVTh6Kk.jpgRuim twee weken geleden bezochten HW en eega Museum de Fundatie in Zwolle. U weet wel, dat museum met die bijzondere koepel van architect Hubert Jan Henket boven op het dak. De koepel op het dak was echter niet de reden van het bezoek. Dat waren de beelden van Lotta Blokker.

Lotta Blokker’s expositie draagt de naam The Hour of the Wolf. Dit uur van de wolf ligt tussen middernacht en de dageraad, de zwarte nacht van de ziel. Het is het uur waarop de meeste mensen sterven, de slaap het diepst is, de nachtmerries het hevigst zijn. Het is het uur waarin de slapelozen worden opgejaagd door hun ergste angsten, het uur waarop de geesten en demonen zich laten gelden.

Lotta Blokker stelde zichzelf de vraag wat er dan precies gebeurt. Als kind lag ze ook vaak ‘s-nachts wakker, denkend dat zij de enige was die wakker lag. Met dit gegeven als uitgangspunt maakte ze een serie van negen levensgrote, bronzen sculpturen die de gevoelens van de slapelozen uitbeelden.

66fyAFFIHpXNKMBm.jpgOndanks haar jonge leeftijd, ze is midden dertig, hebben haar beelden een immense zeggenskracht. Dat komt enerzijds door de enorme expressiviteit van de lichamen (vooral ook de gezichten) en anderzijds door het grote vakmanschap waarin de kwetsbaarheid is gevangen.

De beelden ontroeren en roepen vragen op over wat er met deze mensen aan de hand is. Wat is hun pijn, waaruit bestaat hun lijden. Of is het juist de alledaagsheid van het bestaan, dat gevangen wordt. Het lot dat ons allemaal te wachten staat, namelijk de ouderdom. Met gebreken maar ook met liefde.

De beelden laten je niet meer los, je wilt eigenlijk alles van de uitgebeelde mensen weten. En dat is een groot compliment aan de kunstenaar, die er in slaagt om de emoties op deze manier over te brengen.

iwRichAJvFoZCwGe.jpgGelukkig slaap ik redelijk goed en heb ik ook weinig last van nachtmerries of andere angsten. Dat stelde ons in staat om ook nog een andere tentoonstelling te bezoeken, Van Gogh tot Cremer – Nederlandse kunstenaars in Parijs.

Parijs heeft altijd een grote aantrekkingskracht gehad op kunstenaars. Dat begon eind 19e eeuw, toen Parijs zo’n beetje de kunsthoofdstad van de wereld werd. Ook veel Nederlandse kunstenaars, als Van Gogh, Van Dongen, Mondriaan, Appel en Cremer, trokken naar het zuiden om zich daar te laten inspireren door het artistieke, wereldse klimaat.

Hiernaast een intens werk van Kees Maks. Een vrouw met een felrode hoed, die uitdagend een sigaret rookt. Zo te zien in een café, drankje op tafel. Maks was een van de belangrijkste figuratieve kunstenaars van het begin van de 20e eeuw, die zich vooral toelegde op het mondaine uitgaansleven.

KxNXoxxJaFNo4JhS.jpgEen ander mooi werk dat er hing, was van Kees van Dongen. Van Dongen was een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het fauvisme, een beweging die gebruik maakte van felle, ongemengde kleuren. Dit schilderij van een echtpaar met dochter laat dit goed zien. Drie gezichten die ons aankijken, waarbij de vrouw slechts met lijnen wordt neergezet. Warm rood van het kind tegenover koel blauw van de man en de witte helderheid van de vrouw. Zij hangt aan de man alsof hij ieder moment kan verdwijnen. Weet ze al meer dan wij weten?

Tot slot een schilderij van Jan Cremer, die man die ons in 1964 choqueerde met het boek Ik, Jan Cremer. Waarna hij dat met zijn schilderkunst, peinture barbarisme, nog eens dunnetjes overdeed.

Zoals hij zelf zegt “Ik sta voor het doek en kwak emmers verf op het doek, ga wat met kwasten tekeer of met mijn handen en ziedaar….”. De vraag blijft dan wat je ziet in dit barbaarse schilderij. Wellicht een gezicht, felrode lippen en die zwarte streep. Het lijkt verdorie wel de vagina van een vrouw. Nou ja, een verdere verbeelding laat ik aan de kijker over.

CdgCtre9gKG1AIsB.jpg

De grote Marlene Dumas tentoonstelling

The Image As Burden is de titel van de grote overzichtstentoonstelling van Marlene Dumas in het Stedelijk Museum Amsterdam, nog te zien tot en met 4 januari 2015.

Wat zegt ons dat, zo’n titel. Betekent letterlijk “het beeld als last”. Dumas bedoeld er mee dat beelden, in welke vorm dan ook, altijd een politieke betekenis hebben. Vanuit ons eigen denken, met onze eigen vooroordelen, vullen wij een betekenis in. Zij noemt dat “de psychologie van het kijken”.

Marlene Dumas - The PainterEn de grote, ik mag wel zeggen heel grote, tentoonstelling is daar een mooi voorbeeld van. Want kijk maar eens naar het beeld hierboven, met de titel “The Image As Burden”. Een man draagt een vrouw. Wat zien we hierin? Een beeld van een dode, zoals we die dagelijks in het journaal zien. Of iemand die rouwt om zijn geliefde. Wellicht een associatie met het lijden van Christus. Wat doet het met ons, wat vragen we ons af. Dat is wat Dumas met haar werken probeert te bereiken.

Zo laat deze tentoonstelling heel veel thema’s en motieven zien, die Dumas gebruikt. Vaak gebruikt ze nieuwsfoto’s als basis voor een schilderij, zoals een dode terrorist. Maar evengoed is ze bezig met het naakte lichaam. Waar begint de begeerte, waar de schaamte. Wanneer is het erotisch, wanneer pornografisch. Feitelijk is de toeschouwer als beschouwer degene, die de betekenis toekent. Bekend is het schilderij van haar dochter, “The Painter”, dat je hiernaast ziet. Feitelijk een kind met handen, rood van de verf. Maar evengoed kun je hier iets dreigends in zien, rode handen met bloed, wat is er gebeurd. We weten het niet, maar we vullen het in met onze eigen gedachten.

Om deze tentoonstelling echt op waarde te kunnen schatten is het wel nodig om een paar keer te gaan. Want er hangt zo veel dat je op een gegeven moment helemaal vol loopt en niets meer ziet (figuurlijk gesproken dan). Persoonlijk vind ik een aantal werken van Dumas absoluut topwerk, omdat het je inderdaad in aanraking brengt met je eigen gedachten. Want wat te denken van dit schilderij hieronder. Wat zie je hier en wat denk je dat het is. Vul maar in……

Marlene Dumas - Waiting for Meaning

 

 

Kunstroute Leiden, vol verrassingen

Gisteren was de eerste dag van de Kunstroute Leiden, die dit jaar al weer het 20-jarig bestaan viert. Het is een open atelierroute met ruim 140 deelnemers. Dat is dus een heel groot aanbod, waaruit je een al dan niet verstandige keuze moet maken. Op zich al moeilijk genoeg, ware het niet dat The Big Draw Leiden er ook nog is en een Verrassend Winkelweekend. Kortom, het hoofd tolt weer helemaal om.

Maar ik besloot om gisteren dan toch maar een paar deelnemers van de Kunstroute te bezoeken. Om te beginnen Studio Varf op de Hogewoerd, net om de hoek van mijn woonstraatje. In die studio werkt Hans van der Velde op een manier die niet zo veel meer voor komt. Hij werkt namelijk vanuit de oude technieken van de grote meesters, waarbij hij zich vooral richt op het kleurgebruik. Ambachtelijke kunst dus. Hieronder zie je een “grisaille” van hem. In een “grisaille” worden geen natuurlijke kleuren gebruikt, maar worden schakeringen van één kleur (meestal grijs of bruin) gebruikt.

 

Hans van der Velde - GrisailleVanaf de Hogewoerd liep ik langs de Nieuwe Rijn richting stad en zo kwam ik terecht in het atelier van Ans Zuyderhoudt. Hoe vaak ik hier al langs ben gelopen, weet ik niet meer, maar dit atelier was me nooit opgevallen. Zij maakt bijzondere vormen met hoogdruk, waarbij laag over laag wordt aangebracht. Op die manier ontstaan grillige, kleurrijke vormen die op de een of andere manier aan de natuur doen denken. Nieuw zijn in Photoshop bewerkte foto’s, die een heel nieuwe kijk geven op bv. de golfbrekers bij Haamstede. Persoonlijk vond ik die erg mooi. Hieronder een tekening die ze maakte voor haar atelierraam, en waarin je de golfbrekers ook herkent (of niet natuurlijk).

Ans Zuyderhoudt

Van de Nieuwe Rijn via de Middelstegracht naar de Kaasmarkt was een aangename wandeling. In de tuin van de oude Kaasmarktschool had ‘Lampie’ Wouda een kinetisch waterkunstwerk gerealiseerd. Kinetisch betekent in dit geval, dat de beweging centraal staat. Het werk van Wouda bestond uit een grote bak met water en een bouwwerk met drie tuingieters, die konden kantelen. Via slangen werden de gieters gevuld, waarna ze door het eigen gewicht kantelden en gingen sproeien. Daardoor ontstond een soort klein straalbuis-effect en ging het geheel langzaam draaien. En als de gieter leeg was, moest die door een contragewicht weer terug kantelen. Hier en daar moest nog een beetje bijgesteld worden, maar de bedoeling was duidelijk. Ik heb daar, in die oude tuin, toch even volkomen geïntrigeerd staan kijken naar kantelende gieters.

Lampie Wouda - Waterwerk

Van de Kaasmarkt dwars door de drukke stad naar de Oude Vest, naar het oude Coninckshof uit 1773. Daar was een beeldentuin ingericht door Atelier Morslevend van kunstenaar Simone van Olst. De vele beelden, van Simone zelf maar ook van vele cursisten, kwamen mooi uit in deze historische context. Beelden van vele soorten steen, meest non-figuratief. Bijna allemaal te koop voor leuke, interessante prijzen. Overigens zit er wel veel eenheid in de tentoongestelde werken, de reden waarom ontgaat mij. Hieronder een van de afwijkende beelden, een Dromedaris van Braziliaans speksteen, gemaakt door Kees en te koop voor 350 euro.

Kees - DromedarisVan de Oude Vest nu voor het laatste bezoek, via de geheel opgeknapte Breestraat, naar het pand waar vroeger boekhandel de Slegte in zat. In dit grote pand zit nu tijdelijk Even Open, een soort creatief pop-up warenhuis waarin kunstenaars en creatieve ondernemers elkaar tijdelijk hebben gevonden (en misschien wordt het wel blijvend, in de een of andere vorm). In de winkel vindt je eigenlijk van alles, van schilderijen tot kinderkleding en alle creatieve kunstvormen daar tussen in. Echt zo’n zaakje waar je een uur kunt ronddwalen en waar je dan van alles kunt tegenkomen. Hieronder een doorzicht van dit creatief warenhuis.

Pop-up warenhuis Even Open

En daarmee zat de eerste dag van de Kunstroute er op. Vandaag, zondag 28 september, is er nog een tweede dag, tot 18 uur.