Tagarchief: literatuur

De laatste mooie dag van het jaar. ‘Daar moeten we van genieten’.

Dat zijn de openingszinnen van “Ze zullen denken dat we engelen zijn” van Bert Natter. Het vertelt het verhaal van Alfred Ellerau, die op een mooie dag op een terras zit, in het centrum van een stad. Een knappe vrouw, Prunella Moors, komt naast hem zitten en stelt zich voor.

Dan rijdt een gepantserde geldwagen het plein op, dwars door de terrassen en boort zich in een gevel. Een grote explosie volgt. Daarna rijdt een politiebusje het plein op, gewapende gemaskerde mannen springen eruit en beginnen lukraak om zich hee te schieten.

Dit is de beginscene van ‘Ze zullen denken dat we engelen zijn’. Alfred en Prunella duiken onder een terrastafel en overleven de terroristische aanslag. Vele doden en gewonden zijn het resultaat.

Op de een of andere manier voelen Alfred en Prunella zich tot elkaar aangetrokken. Hij, weduwnaar, en zij getrouwd en moeder van een paar kleine kinderen.

In korte hoofdstukken ontrafelt zich een verhaal, waarin duidelijk wordt dat de wereld voor Alfred en Prunella definitief is veranderd. De dood en de zin van het bestaan worden ineens beklemmende zaken die zich aandienen.

Maar ook wordt duidelijk dat hetgeen Alfred meent te hebben waargenomen, niet overeenkomt met de werkelijkheid. Zijn geheugen neemt een loopje met hem en hij is zich daarvan in eerste instantie niet bewust.

Het verhaal wordt direct verteld, van de aanslag tot het opgesloten raken in je eigen gedachten en gevoelens. Het is een maalstroom van gebeurtenissen, soms onverklaarbaar, maar langzaam ontrafelen de ervaringen van Alfred zich. Er is iets gebeurt, waarvan we niet zeker weten wat het is. En dat is bepalend voor het gedrag van Alfred.

‘Ze zullen denken dat we engelen zijn’ is een aanrader. Een boek met vaart, vol met verrassingen en een zich ontvouwende plot.

The Wife, een draak van een film

Ze bestaan nog, draken van films. Films, volgehangen met clichés, treurige verhalen met onnozele subplots, goedbedoeld acteerwerk.

The Wife is een alom geprezen film. Thematiek hedendaags, Oscar-waardig acteerwerk van vooral Glenn Close. Dat vertelden de verhalen, de kritieken mij. Kortom, een goede reden om deze film te bekijken.

Het verhaal

Joe en Joan Castleman (Jonathan Pryce en Glenn Close) zijn een ouder echtpaar, al meer dan veertig jaar bij elkaar. Hij is een beroemd schrijver met grote succesromans op zijn naam. Zij is zijn liefhebbende echtgenoot op de achtergrond. Ze hebben twee kinderen, zoon David (Max Irons) en dochter Susannah (Alex Wilton Regen).

Het is nacht in huize Castleman, waar Joe zenuwachtig wacht op een telefoontje. Hij wordt genoemd als mogelijk winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur. Trrring, trrrrring, daar gaat de telefoon en ja hoor, de Nobelprijs is aan hem toegekend.

De vreugde is groot in huize Castleman, maar aan de gezichten van Joan en zoon David zien we al dat er wat broeit.

Het gezin vertrekt met een speciale vlucht naar Stockholm voor de ceremonie. Dochter Susan blijft achter, want ze staat op het punt van bevallen.

In Stockholm aangekomen komt het echtpaar terecht in het grote circus, dat gepaard gaat met de uitreiking van zo’n prestigieuze prijs. Pers, tv, fotografen, cocktailparty’s, ontvangsten, het overspoelt het echtpaar. Joe, die we inmiddels hebben leren kennen als een narcissistisch mannetje, geniet van dit alles. Maar Joan, gepositioneerd als tweederangs vrouwtje, wordt met het uur chagrijniger. En zoon David trekt het ook al niet meer.

Er ontstaan spanningen, die tijdens het galadiner na de uitreiking van de prijs tot een hoogtepunt komen. Joan loopt daar boos van tafel en besluit om John te verlaten.

De problemen

Zoon David wil ook schrijver worden en heeft een eerste concept geschreven van zijn verhaal. Zijn moeder heeft dit gelezen en vindt het wel goed, maar zijn vader ontwijkt steeds zijn wanhopige vraag wat hij ervan vindt. Een duidelijk vader-zoon probleem. De vader is bang dat zijn zoon hem gaat overvleugelen en de zoon zoekt de erkenning van zijn beroemde vader. Waar hebben we dit vaker gezien, gehoord, gelezen. Was het niet Freud die hier al over schreef. Wat mij betreft een clichéprobleem dat niets toevoegt aan de film. Cliché een…

Dan de verhouding tussen Joe en Joan. Zij was studente in zijn klas. Zij werd verliefd op hem en hij verliet zijn gezin voor haar. Cliché twee…. Naarmate de tijd verstrijkt leren we dat Joe vele affaires heeft met jongere vrouwen. Kennelijk een probleem van beroemde hoogleraren. Cliché drie…..

Halverwege de film wist ik al waar de clou zat. Als je goed oplet, dan ligt het allemaal heel erg voor de hand. Want zij blijkt in het begin van de film een veelbelovend schrijfster, terwijl hij er maar wat op los knoeit. Guess what? Zij heeft al zijn boeken geschreven, dus eigenlijk had zij de Nobelprijs verdiend. Cliché vier…..

In de film wordt gesteld dat uitgevers niet geïnteresseerd zijn in vrouwelijke schrijvers. Doe mij maar een lekkere jonge joodse schrijver, roept een uitgever in de film. Cliché vijf….

Mijn beoordeling

Zoals al in de inleiding vermeld, hangt de film van de clichés aan elkaar. Het is voor mij dan ook onbegrijpelijk dat de film zo hoog wordt beoordeeld door de critici. Wellicht speelt hierin mee dat de achtergestelde rol van de vrouw aan de orde wordt gesteld. Dat is wel zo, maar dat wordt zo doorzichtig gedaan dat een goede discussie over deze film niet meer mogelijk is.

De getroebleerde zoon is zo over the top, dat we deze maar weg denken.

De man-vrouw verhouding komt wat mij betreft slecht uit de verf. Onze Joan heeft haar leven lang gezwoegd, heeft alle affaires van Joe geslikt en dan komt ze nu, bij de toekenning van de grote erkenning, tot de conclusie dat het wel genoeg is geweest. Rijkelijk laat voor zo’n intelligente vrouw, zou ik zeggen. Weinig overtuigend is haar gedrag.

Ook het spel van Glenn Close kon mij niet echt boeien. Ik moest voortdurend denken aan een of andere Britse vorstin met zo’n uitgestreken gezicht zonder emotie. Die kleine trekjes had ze eerder moeten hebben. Kortom, weinig geloofwaardig in deze tijd.

En gelukkig, Joe krijgt aan het eind een hartaanval en sterft. Kunnen Joan en David tevreden huiswaarts keren. Want Joan heeft weer stof voor een nieuw boek en David heeft een beetje erkenning van pappie gekregen. Maar tegelijkertijd een heel gemakkelijk einde van een film, die pretendeert een maatschappelijk probleem aan de orde te stellen. Hij is dood, mooi daar zijn we vanaf. Op naar de volgende scène.

Conclusie

Een saaie film met bordpapieren karakters. Weinig diepgang, geen karakterontwikkeling. Geen verrassingen, alleen maar voorspelbare droefheid ten top. Als de boeken van Castleman dit niveau hadden, dan had hij zeker geen Nobelprijs gewonnen.

The Wife draait momenteel in de bioscopen.

Net gelezen: “Buiten is het maandag” van Bernlef

Zij die verdwenen, raken vergeten
Zij die blijven, vergaan
Alleen de plaatsen waar zij verbleven,
Blijven bestaan.

Buiten is het maandagMet dit motto, een fragment uit een Maori-gezang, wordt in een keer het thema van “Buiten is het maandag” duidelijk gemaakt. Bernlef schrijft vaker over deze thematiek, verdwijnen, vergeten en geheugenverlies. Zo ook in dit boek.

De hoofdpersoon is Stijn, een man die een mooie uitdragerij heeft opgebouwd. Inkoop van inboedels, beschrijven en te koop aanbieden, dat is zijn bestaan. Hij is daar trots op, op zijn zelfopgebouwde bedrijfje. Stijn is/was getrouwd met Geesje, die is omgekomen bij een auto-ongeluk. Stijn is hierdoor danig van slag. Hij probeert in zijn herinneringen het beeld van Geesje levend te houden, maar dat blijkt moeilijk te zijn. Want onherroepelijk vergeet je dingen.Zijn zoon Harry, een ietwat saaie boekhouder van onbesproken gedrag, is getrouwd met de al even keurige Sandra. Samen hebben ze een zoon, Martijn, een tiener. Op een dag is Harry ineens verdwenen. Zomaar, zonder enig bericht, komt hij niet meer thuis. Een ongeluk wordt gevreesd, maar dat blijkt niet het geval. De politie onderneemt weinig actie, want verdwenen mannen kunnen ook ineens weer opduiken. Sandra en Stijn speuren dan op het internet, of ze daar iets over Harry kunnen vinden. Ze plaatsen een foto en warempel, na een flinke tijd krijgen ze ineens bericht van een zekere Bruce uit Nova Scotia, die meldt dat Harry daar in een dorpje woont.

Nova Scotia 1Stijn besluit het vliegtuig te pakken en naar Nova Scotia te reizen. Daar ontmoet hij Bruce en die brengt hem naar Harry, die daar in een samenwoont met Tracy. Harry heeft Tracy bij toeval in Nederland ontmoet en is stante pede hals-over-kop verliefd op haar geworden. Waarna ze besloten om alles achter te laten en in een vreemde omgeving opnieuw te beginnen.

Na een paar gesprekken besluit Harry terug te keren naar Sandra en niet veel later vertrekt ook Tracy, die verder trekt in een ongewisse toekomst. Waarna Harry en Bruce achterblijven.

Dit is kort gezegd het verhaal. Verdwijnen en vergeten zijn, zoals gezegd, belangrijke thema’s in dit boek. Daarnaast is ordening ook van belang. Stijn ordent in zijn uitdragerij, Harry ordent getallen in zijn hoofd (boekhouder) en ook Bruce ordent zijn zaakjes bij tijd en wijle. Veelzeggend is dat Bruce Harry aanmoedigt om in Nova Scotia opnieuw een uitdragerij te starten.

Bernlef schrijft een heldere taal, met korte en eenvoudige zinnen. Daardoor leest het boek prettig en snel. Het is ook een boeiend verhaal, omdat je jezelf afvraagt waarom Harry nou ineens vertrokken is. Boeiend ook vanwege de verhoudingen binnen de familie, na de dood van Geesje. Hoe ga je om met verlies en wat doet dat met de omgeving.

Hoewel het boek al in 2003 uitkwam, is het absoluut niet verouderd. Momenteel is het niet in de boekhandel verkrijgbaar, dus zul je naar de bibliotheek moeten gaan. Maar dat is ook niet bepaald een straf.

Buiten is het maandag - Bernlef - 2003 - 214 blz.

Em. Querido's Uitgeverij

Net gelezen: “De verzamelde werken van A.J. Fikry, boekhandelaar” van Gabrielle Zevin

AJ FikryNou zeg ik wel ‘net gelezen’, maar eigenlijk is het al weer bijna een half jaar geleden dat ik dit boekje las. Waarna er nog een aantal anderen volgden, maar daarover later.

De verzamelde werken van A.J. Fikry, boekhandelaar is een prettig leesbaar boek van bescheiden omvang (iets meer dan 200 pagina’s, dus snel leesbaar). Zoals de titel al doet vermoeden gaat het over de boekhandelaar A.J. Fikry. Fikry heeft net zijn vrouw verloren als gevolg van een auto-ongeluk en treurt nog volop. Eigenlijk is hij het spoor een beetje bijster. Hij komt wat nors over en verwaarloost zichzelf ook wel enigszins. Eigenlijk is hij het contact met de wereld een beetje kwijt. Zijn kleine onafhankelijke winkeltje ligt op een eiland voor de oostkust van de VS, voor de kust van Massachusetts, niet ver van Boston. Het is een typisch toeristeneiland, ’s zomers druk bevolkt, ’s winters stil.

Op een dag komt hij erachter dat zijn kostbaarste boek, een zeldzaam exemplaar van een dichtbundel van Edgar Allan Poe, uit de winkel is verdwenen.  Nog vreemder wordt het als een onbekende vrouw een kind in zijn winkel achterlaat. Wat moet hij daar nou mee aan? Uiteindelijk vraagt hij de voogdij over dit meisje, Maya geheten, aan.

Een ander belangrijk persoon is Amelia Loman, verkoopagent van uitgeverij Knightley. Zij bezoekt alle boekhandels langs de oostkust en komt dus ook bij A.J. terecht. Ze vindt hem maar een vreemde snoeshaan en hij moet ook niets van haar hebben. Hij behandelt haar bij haar eerste bezoek nogal laatdunkend en zij besluit niet meer terug te komen. Maar tijdens dat eerste bezoek heeft ze hem een nieuw boek aangeraden, waarvan hij eerst niets moet hebben maar dat hij later na lezen heel goed vindt. Dat intrigeert hem en hij zoekt contact met Amelia met de vraag om nog eens langs te komen.

Je snapt al hoe dit gaat aflopen, een romance met een hindernisbaan is het gevolg. En ook de kleine Maya doet van zich spreken, tijdens het opgroeien tot tiener. Het boek beslaat dan ook een periode van zo’n dikke tien jaar.

Zoals gezegd zijn er dus drie verhaallijnen, de oplossing van een verdwijning, de romantische verwikkelingen en het opgroeiende weesmeisje. Dat alles is beschreven met een humoristische ondertoon. De karakters ontwikkelen zich, waarbij Fikry zelf de zin in het leven weer terugkrijgt, met alle mitsen en maren vandien. Er staan veel verwijzingen naar literatuur in het boek (alleen al de naam Loman moet een belletje doen rinkelen), voor de literati onder ons een smaakvolle kluif. Grappig is dat ieder hoofdstuk begint met aantekeningen over een bekend boek, uit het aantekeningenschrift van Fikry. Hierin geeft hij commentaar op deze boeken.

Het verhaal is met vaart geschreven, met vooral veel dialogen die in spreektaal zijn geschreven. Zo komt het vooral echt over en niet gekunsteld. Eenzaamheid is in het begin het hoofdmotief, maar dat verdwijnt gaandeweg het verhaal en maakt plaats voor vriendschap. Liefde voor boeken is natuurlijk een niet te vergeten motief, terwijl ook zorgzaamheid en identiteit aan de orde komen.

Als je nog een leuk, ontspannen boek zoek voor een zomers weekend, dan kan ik je De verzamelde werken van A.J. Fikry van harte aanbevelen. Je zult er veel plezier aan beleven. Mocht je in zijn voor een echte dikke literatuurpil, dan kun je dit boek met een gerust hart overslaan. Maar mijn advies zou zijn “lees het toch maar even, vooral voor die glimlach”.

De verzamelde werken van A.J. Fikry - Gabrielle Zevin - 2014 - 221 blz.

Vertaling: Lidwien Biekmann

Uitgeverij Atlas Contact

Net gelezen: “Dertig dagen” van Annelies Verbeke

Dertig dagenOp de een of andere manier zit ik met mijn boeken momenteel in de Vlaamse Westhoek, het gebied rond Ieper en Poperinge. Net las ik “Meester Mitraillette” van Jan Vantoortelboom, een boek dat zich aan het begin van WO I afspeelt, zit ik in een zucht in “Dertig dagen” van Annelies Verbeke dat zich ook in dat gebied afspeelt. Alleen dan dit keer in de huidige tijd.

Het motto van dit boek komt uit een sonnet van Shakespeare, dat als volgt luidt:

“How with the rage shall beauty hold a plea
Whose action is no stronger than a flower.”

Aan het eind van mijn verhaal kom ik hier nader op terug. Zoals de titel al doet vermoeden speelt het verhaal zich af in dertig dagen, waarbij elk hoofdstuk een dag is. Het gaat om de dertig dagen van september, de maand waarin de herfst begint.

4-loresHet verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van Alphonse, een veertigjarige klusjesman van Senegalese afkomst. Hij is niet lang geleden vanuit de grote stad naar dit verlaten gebied verhuisd om de drukte van die grote stad te ontlopen. Samen met zijn vriendin Kat komt hij in een dorpje op het Vlaamse platteland terecht. Een naargeestige omgeving, die nog eens wordt benadrukt door het verleden van de Grote Oorlog. Alphonse was een veelgevraagd muzikant, maar die wereld wilde hij graag achter zich laten.

Alphonse is goed in zijn werk. Hij krijgt alleen maar complimenten. Belangrijker is dat hij iemand is die goed naar anderen kan luisteren. Vaak vertellen zijn klanten hem over hun problemen en in zijn goedheid adviseert hij dan hoe te handelen. Dat wordt er op prijs gesteld. Hiermee is tevens de belangrijkste thematiek van het boek genoemd, namelijk de “goedheid”. Alphonse is de goedheid zelve, altijd bereid om zichzelf op te offeren voor andere mensen. Hij staat altijd klaar om te helpen. In zijn werk komt hij vaak vreemde types tegen, zoals de buren Sieglinde & Ronny en Dieter & Els. Die haten elkaar om vaak onbenullige zaken, maar ondertussen is Sieglinde wel zwanger van Dieter. En een vrouwelijke dokter, waarmee hij samen eten brengt bij een vluchtelingenkamp.

Kat, de vriendin van Alphonse, is ongeveer twaalf jaar jonger. Hij is rond de 40 en zij is achter in de twintig. Ze wordt behandeld vanwege kanker, maar verzwijgt het goede nieuws dat de kanker na de behandeling is verdwenen. Ze komt uit een goede familie, waar de moeder van Alphonse huishoudster was. Kat is wel meegegaan naar het platteland, maar ze zou het liefst weer teruggaan.

Ondanks alle goedheid, die samengebald zit in Alphonse, ervaart hij toch in zijn dagelijkse leven haat. Haat die is gestoeld op zijn huidskleur, onverbloemd racisme dus. Niet open en bloot, maar met kleine opmerkingen en het afzeggen van klusjes als de klant hoort dat hij een zwarte is. Zoals buurman Willem opmerkt dat dit alles een uiting is van verborgen racisme. Want racisme zit bij alle blanken ingebakken.

Annelies Verbeke schrijft in een mooie poëtische stijl, gedreven maar toch rustig. Soms moet je het boek even wegleggen omdat je even moet nadenken over wat er nou precies staat en wat de betekenis daarvan is. Je kunt het boek snel lezen, maar dan mis je misschien toch een paar begrippen. Daarin schuilt de kracht van het boek, maar ook de zwakte. Want door het snel te lezen mis je misschien wel de betekenis en lees je een mooi verhaal. En om op het motto terug te komen, schoonheid is gedoemd om ten onder te gaan tegen de krachten in de samenleving, oftewel goedheid verliest van racisme.

Het einde is onverwacht en dramatisch en slaat in als een bom. Kortom, een prachtig boek met een belangrijke inhoud.

Dertig dagen - Annelies Verbeke - 2015 - 312 blz.
Uitgeverij De Geus

Net gelezen: Meester Mitraillette, leven in de Vlaamse Westhoek

Meester MitrailletteMeester Mitraillette van Jan Vantoortelboom is een kleine roman, die het dagelijkse leven laat zien van de Vlaamse Westhoek, vlak voor en tijdens het begin van de Eerste Wereldoorlog. De Vlaamse Westhoek zegt u, waar is dat in godsnaam te vinden. Denk aan de omgeving van Poperinge en Ieper. Heuvelachtig land, afgelegen van de bewoonde wereld, waar tijdens de Grote Oorlog veel, heel veel mensen sneuvelden.

Het boek begint met het einde, de executie van de jonge schoolmeester David Verbocht. Een hard begin, al weten we nog niet waarom het zo eindigt.

David komt aan zijn eerste baantje via zijn vader, een ietwat vreemde conciërge op de universiteit in Gent. Met de tram komt hij aan in Elverdinge, een klein dorpje. Hij gaat daar lesgeven op de jongensschool. Dat lesgeven doet hij op een ongewone manier, voor die tijd uiterst modern. Dat wordt hem niet in dank afgenomen door een aantal dorpelingen. Daar komt nog bij dat David weigert naar de katholieke kerk te gaan en dat ligt binnen de uiterst conservatief-katholieke gemeenschap heel gevoelig. Het gevolg is wel dat David zo stilletjes ‘onzichtbare’ vijanden in het kleine dorp maakt, hoewel hij zich daar niet echt van bewust is.

David sleept ook een groot trauma met zich mee. Want de dood van zijn kleinere broertje rekent hij zichzelf aan. De twee jongens waren gek op de natuur en trokken veelvuldig vanuit huis het achtergelegen bos in. Daar ontmoetten ze Myrtha, een vrouw met een bijzondere levensloop. En daar komt ook het jonge broertje Henri om het leven door een ongeluk met een pistool.

In de klas krijgt David een bijzondere bank met Marcus Verschoppen, het slimste jongetje van de klas, maar ook het jongetje dat nog wel eens gepest wil worden. Marcus is het zoontje van de rijke hereboer Verschoppen, een norse hardwerkende boer die wil dat zijn zoontje hem opvolgt. Boer Verschoppen is getrouwd met de mooie Godelieve, een intelligente vrouw waarop David stiekem verliefd wordt.

Er volgen nog veel verwikkelingen in het boek die ik hier niet allemaal uit de doeken ga doen. Als de Eerste Wereldoorlog uitbreekt, verandert er veel. David komt in het leger terecht en dat gaat uiteindelijk mis.

Meester Mitrailette is geschreven vanuit het perspectief van David. Hij is de verteller van het verhaal. We zien dat het noodlot bepalend is voor bijna alle personen in dit boek. Ontsnappen daaraan is niet mogelijk.

In het boek komen vele thema’s aan de orde. Schuld en vergeving, onbereikbare liefde, het goede tegenover het kwade, de invloed van de godsdienst, liefde voor de natuur, wreedheid en geweld.

Meester Mitrailette is een boek dat je vlot leest. Het komt erg authentiek over door het taalgebruik van die streek. Soms moet je daardoor even een woord opzoeken. Het mooie is dat je je helemaal kunt verplaatsen in David en dat je onafwendbaar de dingen verkeerd ziet lopen. David is ook een warm persoon, met liefde voor de jongens in zijn klas. Hij staat altijd klaar en uiteindelijk de jongens ook voor hem.

Door de schrijfstijl zie je het landschap voor je en kom je terecht in een andere wereld. Dat maakt het ook een bijzonder boek. Ik mag dus wel zeggen dat ik van dit boek heb genoten. Ik raad iedereen aan om het ook eens te lezen, het is niet zo dik, een soort van grote pocket.

Meester Mitraillette – Jan Vantoortelboom – 2014 – 270 blz.

Uitgeverij Atlas Contact

 

Net gelezen: “De kinderwet” van Ian McEwan

Grote dilemma’s voor een rechter

de kinderwetRechter Fiona Maye is gespecialiseerd in kinderrecht. Daardoor krijgt ze te maken met echtscheidingen, voogdijzaken en nog meer van dat juridische gedoe waarbij voormalige geliefden elkaar de tent uitvechten.

Fiona, 59 jaar, werkt met hart en ziel aan deze zaken. Daardoor hoeft ze niet al te veel over haar eigen huwelijk, dat op instorten staat, na te denken. Haar man Jack vertelt plompverloren dat hij nog een keer een passionele verhouding wil hebben met een jonge vrouw, maar dan wel naast het huwelijk en met goedvinden van Fiona. Die dit niet accepteert en Jack de deur uitzet.

Vlak daarna krijgt ze een spoedgeding te behandelen, aangespannen door een ziekenhuis. Die willen de 17-jarige Adam Henry behandelen, maar vanwege hun geloofsovertuiging weigeren zowel Henry als zijn ouders een bloedtransfusie. De kans op een overlijden wordt daardoor heel groot. Fiona bezoekt Adam in het ziekenhuis en besluit daarna dat de bloedtransfusie toch moet doorgaan.

Adam, een hyperintelligente jongen, herstelt helemaal. Zijn ouders zijn hier erg blij mee, maar hij ervaart dit als een hypocriete houding. Immers, zij wilden op grond van hun religie niet maar schoven de verantwoordelijkheid voor een besluit naar de rechter. Waardoor zij hun geloofsovertuiging niet hoefden te schenden. Adam doet als gevolg hiervan afstand van zijn geloof en maakt een nieuw begin met zijn leven.

Maar hij blijft Fiona ook achtervolgen, want hun gesprek in het ziekenhuis heeft diepe indruk op hem gemaakt. Hij schrijft brieven en gedichten en reist haar zelfs na als Fiona voor haar werk naar Newcastle reist.

Het verhaal wordt chronologisch verteld. Af en toe wordt teruggeblikt op het verleden, vooral naar eerdere rechtszaken. Een van die zaken, over een Siamese tweeling, achtervolgt Fiona. Hierin moest ze een uitspraak doen over het uit elkaar halen van deze tweeling, waardoor een van de twee zeker zou sterven.

McEwan schrijft vaak over morele dilemma’s en wat die met mensen kunnen doen. Ratio en emotie botsen met elkaar, zoals hier de geloofsovertuiging met het recht. Wat is een goed besluit en wat niet? En hoe kom je tot een goed besluit?

Ook het besluit van Fiona en Jack om geen kinderen te hebben, was een rationeel besluit maar hoe zit het nu met de emotie.

Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van Fiona. Daardoor duiken we steeds dieper in haar psyche en zien we hoe ze strijdt met haar eigen emoties. Die steeds weer tegenover de ratio worden geplaatst. We zien haar zichzelf meer bewust van haar emoties en van zaken die ze lang heeft weggedrukt. Het lijkt een beetje op een innerlijke ontdekkingsreis, aangezwengeld door het gesprek met de jonge Adam in het ziekenhuis. Een jongen, die haar zoon had kunnen zijn.

McEwan gebruikte hier een zakelijke beschrijvende stijl voor, die langzaam overgaat in een meer menselijke stijl. Een prachtig boek dat je zelf ook laat nadenken over de morele dilemma’s in het leven. En waardoor je zelfs meer inzicht krijgt in denken en doen van een rechter.

De kinderwet (The Children Act) - Ian McEwan - 2014 - 205 blz.
Vertaling: Rien Verhoef
Uitgeverij De Harmonie Amsterdam

Net gelezen: “Kom hier dat ik u kus” van Griet Op de Beeck

Kom hier dat ik u kusDe Vlaamse schrijfster Griet Op de Beeck maakte indruk met haar debuut Vele hemels boven de zevende. Ze won er in 2013 de Bronzen Uil Publieksprijs mee en ze kwam op de longlist van de AKO Literatuurprijs 2013 terecht.

Het is dan lastig om met een tweede boek dit succes te evenaren. Maar Kom hier dat ik u kus heeft het succes meer dan verdubbeld. Haar boek werd Boek van de Maand bij DWDD en dat is bijna een garantie voor een flinke verkoop. En dat gebeurde dan ook, de nieuwe roman vloog met tienduizenden tegelijk over de toonbank.

Resteert de vraag of dit dan terecht is. Welnu, lastig voor mij om daar een antwoord op te geven, want ik heb het debuut niet gelezen en kan daarom geen vergelijking maken.

Maar Kom hier dat ik u kus is het waard om door velen te worden gelezen. Het verhaal speelt zich af in Vlaanderen en beslaat drie perioden van het leven van de hoofdpersoon Mona. De eerste periode speelt zich af tussen 1976 en 1978. Mona is in het begin negen jaar oud en krijgt te maken met de dood van haar moeder, als gevolg van een auto-ongeluk. Daarna gaat het verhaal verder gedurende enkele maanden in 1991. Mona is dan inmiddels 24 jaar en ze werkt als dramaturg bij een theatergezelschap. Ze woont dan in een stad. De derde periode beslaat enkele maanden in 2002. Mona is 35 jaar, ze wordt als dramaturg ontslagen en haar vader ligt op sterven.

De crux van het verhaal is het ‘disfuntionele gezin’. En hoe dat doorwerkt bij alle gezinsleden. Het boek begint er mee dat Mona, als klein meisje, door haar moeder is opgesloten in een kast. “Ik ben niet bang, want ik ben al negen jaar en dat is groot en grote meisjes hebben geen schrik”, zegt Mona hardop in het duister. Ze vindt zichzelf geen braaf kind, in tegenstelling tot haar jongere broertje Alexander. Want dat zegt haar moeder vaak. Hiermee is de toon van het gezin gezet.

Enkele maanden later komt haar moeder bij een auto-ongeluk om. Haar vader overleeft het. Het gezin draait een tijdje op oma, die voor de huishouding zorgt. Vader, die tandarts is, heeft daar geen tijd voor.

Dan krijgt vader een nieuwe vriendin, Marie. Zij is, in vergelijking met vader, een stuk jonger. Na een ongelukkige huwelijksreis krijgt het nieuwe echtpaar een dochtertje, Anne-Sophie.

En zo wandelen we door de tijd van Mona. Zij probeert voortdurend harmonieus te zijn, conflictmijdend. Dat heeft ze als klein kind al geleerd, bij haar moeder die haar niet echt lief vond. Daar komt bij dat bijna alle personen in het verhaal een probleem hebben met het uiten van hun gevoelens. En dat leidt tot veel opgekropte gevoelens, die op hun beurt weer aanleiding zijn voor ruzies en gedoe.

Wat er allemaal misgaat wordt vaak niet beschreven, maar het is vooral voelbaar. Het boek is erg toegankelijk en makkelijk leesbaar. De lezer wordt chronologisch aan de hand genomen, je hoeft niet te interpreteren, je wordt nooit op het verkeerde been gezet.

Dat is tegelijkertijd de valkuil van het boek. Want je zou dit ook kunnen omschrijven als enigszins oppervlakkig. Je duikt niet in de diepere, donkere krochten van de hoofdpersonen.

Kortom, een heerlijk leesbaar boek over een veelvoorkomend probleem in onze maatschappij, herkenbaar ook in de personages, maar tezelfdertijd een beetje te gemakkelijk.

Kom hier dat ik u kus - Griet Op de Beeck - 2014 - 382 blz.
Uitgeverij Prometheus

Poëzie aan de deur

Plotseling gaat rond een uur of twee de bel. Dat kan de pakjesman van TNT niet zijn, want die komt altijd ‘s-ochtends om vooral pakjes voor de diverse buren af te leveren.

Het kan ook geen meteropnemer van een of andere energieleverancier zijn, want die zijn al geweest. En een collectant op dit tijdstip is ook hoogst onwaarschijnlijk. Dat weet ik nog uit mijn vroegere leven, toen ik nog met stroopwafels langs de deur ging (heel lang geleden al). Want je wacht altijd op het meest gunstige moment dat mensen ook thuis zijn.

Wat kan het dan zijn. Nieuwsgierig loop ik naar beneden en zie de donkere man voor de deur staan. Geen idee of het een Afrikaan, een Surinamer of een Antilliaan is. Op zijn arm draagt hij een dikke map met papieren. Toch een verkoper, denk ik. Meestal wimpel ik die zo snel mogelijk af.

Maar ik wil toch wel even weten wat hij dan te verkopen heeft. Als ik de deur open doe, verschijnt er een brede, hoopvolle glimlach op zijn gezicht. Hij begint te praten, met een beetje vreemd accent. Alsof het praten hem moeite kost. Het valt me ook op dat hij maar een tand in zijn mond heeft. Althans, dat is wat ik zie en wat mij opvalt.

Zijn manier van praten dwingt mij om geconcentreerd te luisteren. Hij vertelt dat hij een dakloze is, die geld probeert in te zamelen voor de nachtopvang. Die kost hem 4,50 euro. En hij heeft bedacht dat hij daarvoor zijn gedichten, zelf geschreven, gaat voordragen. En dat degene die naar hem wil luisteren dan minimaal 2 euro betaalt. Daarvoor krijg je dan ook nog het gedicht op papier, voorzien van naam en handtekening van de kunstenaar.

Ik vind dit een geweldig idee en zeg hem dat ik graag wil luisteren. Waarna hij op een geheel eigen, unieke wijze begint met het voordragen van het gedicht Je wereld zonder huis. Met onverbloemd enthousiasme en nauw verholen trots, wiebelend van zijn ene op zijn andere been, draagt hij zijn gedicht voor.

Ik geef hem 2,20 euro, alle kleingeld dat in huis is. Hij is er blij mee en ik neem me voor om hem een volgende keer 5 euro te geven. Als hij nog een keer langs komt. Ik krijg mijn gedicht en zie dat hij Glenn heet.

Hij blijft nog even staan en praat nog wat door. Kennelijk is hij verrast dat iemand naar hem wil luisteren. Nadat ik afscheid van hem heb genomen, hoor ik de bel bij de buren gaan. Ik hoor dat de deur na 10 seconden weer dichtgaat.

IMG_0553

Nacht van Kunst & Kennis Leiden

Voor de derde keer heeft Leiden afgelopen zaterdag laten zien dat kunst en wetenschap onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De Nacht van Kunst & Kennis toonde dit overduidelijk aan. Leiden, de stad waar al 440 jaar wetenschap op het hoogste niveau wordt bedreven. Vol met musea als Naturalis, Volkenkunde, Oudheden en nog veel meer.

Die Nacht van Kennis & Kunst is in korte tijd uitgegroeid tot een groots en meeslepend evenement. Met een programma, boordevol met lezingen, muziek, demonstraties, cabaret, proefjes en nog veel meer. Te veel om op te noemen en eigenlijk ook te veel om een verstandige programmakeuze te maken. Gevolg: keuzestress! Hoe moet je in godsnaam uit een dergelijk groot aanbod kiezen.Nou, vooruit dan, 5 onderwerpen om de avond door te komen.

We begonnen om 20.00 uur in de grote zaal van het Museum Volkenkunde. Waarbij bedacht moet worden, dat het credo “vol=vol” is. Dus ruim op tijd arriveren voor de eerste lezing in het kader van de Ode aan de Fantast. Die lezing was van Herman Brusselmans, een van de meest verguisde Vlaamse schrijvers, maar tegelijkertijd een van de best verkopende. Deze literaire fantast schonk de uitpuilende zaal een half uurtje korte verhalen, doorspekt met kruimige sexfantasieën. Veel gelach en gegniffel van zowel het mannelijke als vrouwelijke publiek.

IMG_0500

Na dit kruidige begin tijd voor een vleugje fantasie in de Hortus. Het motto aldaar was Let There Be Light! en dat was er in overvloed. Glowtree, Glowfield, het Light-Up collectief, Werc en het Blauwe Uur hadden de Hortus omgetoverd in een magische, betoverende wereld vol kleuren. Je waande je op sommige plekken in een andere wereld. Was de Hortus maar iedere avond open met zo’n fraaie belichting. Helaas, dat is niet zo en daarom maar weer teruggekeerd op de gewone wereld.

IMG_0502

Op naar het naastgelegen Academiegebouw voor een snufje cabaret van Katinka Polderman. Onder het motto Cabaretiers op de kansel zong Katinka liedjes uit haar vijfde voorstelling, maar we kregen ook een heel nieuw liedje te horen, dat ze voorlas en waarbij er nog geen muziek was. Onvergetelijk was de uitsmijter, Tanzania. Begeleid door gitaar in plaats van accordeon galmde dit lied door het Groot Auditorium, waar normaliter deftige professoren de promovendi aan de tand voelen.

IMG_0505

Van het Academiegebouw even op de fiets naar Museum Boerhaave. Het was inmiddels na tienen en de stad liep helemaal vol met wandelende en fietsende mensen, op zoek naar het volgende optreden. Voor ons was dat een onderdeel van de Grote Voedselshow met als ondertitel Kunst Culinair. Martijn van Calmthout (wetenschapsjournalist) en Marijn Frank (Keuringsdienst van Waarde) spraken met vormgeefster Karlijn Souren en kunsthistorica Hester van den Donk over de verbinding tussen eten en kunst. Rijkgevulde stillevens passeerden de revue, maar ook een interessant experiment zoals op de foto. Allemaal kleurrijke blokjes, gemaakt van groenten. Ga maar eens puzzelen. Overigens was de discussie vrij tam, vooral omdat de kunsthistorica ietwat zuinigjes overkwam. Tikkeltje meer humor had wel gemogen!

IMG_0507

Inmiddels speelden Beans & Fatback in de binnentuin van het Boerhaave. Een swingend zevental, beïnvloed door de blues, country en Americana. Lekker even grooven in de frisse buitenlucht, met een glaasje water. Want de dorst had inmiddels wel toegeslagen, na al die overbevolkte binnenruimtes.

IMG_0508

Na een stief halfuurtje swingende muziek werd het tijd voor de afsluiter in het Auditorium van Museum De Lakenhal. Weer een klein stukje fietsen voor de Gelukslezing van Nico Dijkshoorn onder de titel Dijkshoorn leest kunst. Dijkshoorn, wonend in Leiden en lekker op de fiets gekomen, had al eerder, samen  met zijn gitaar, in de Hortus verteld en gespeeld. Maar nu, opnieuw voor een overvolle zaal de afsluiter. Aan de hand van plaatjes van kunstwerken, zoals een doek uit de collectie van De Lakenhal, vertelt hij wat hij er van vind. Zonder enig kunsthistorisch besef, gewoon uitgaande van het eigen gevoel. Van een zelfportret krijg je dan iets van “ik wist niet dat Jan pijp rookte, dat hield hij altijd verborgen. Overigens, ik wist ook niet dat hij een gele streep op zijn neus had”. Droogkomisch, maar door het gilde der kunstcritici zwaar bekritiseerd.

IMG_0509

En om kwart voor een, donker in de nacht, was het tijd om het stalen ros weer te bestijgen, richting welverdiende nachtrust.

De Nacht van Kunst & Kennis 2015 zat er weer op. Op naar de volgende editie!