Tagarchief: spionage

Net gelezen: “De officier” van Robert Harris

An officerIn “De officier” van Robert Harris wordt het verhaal vertelt van de veroordeling van Alfred Dreyfus wegens spionage voor de Duitsers. Deze zaak speelt in de jaren negentig van de negentiende eeuw en is echt gebeurd. De affaire Dreyfus heeft indertijd voor veel ophef en beroering gezorgd, zowel in Frankrijk als in het buitenland. Het wordt ook beschouwd als het grootste politieke schandaal en de beroemdste gerechtelijke dwaling uit de geschiedenis.

Robert Harris vertelt het verhaal vanuit het standpunt van Georges Picquart, die van 1895 tot 1897 hoofd was van de afd. Statistiek, een mooie naam voor de geheime dienst. Alle in het boek voorkomende personen en gebeurtenissen zijn echt. Harris heeft alleen het verhaal in een romanvorm gegoten om het goed te kunnen vertellen.

Het verhaal begint op 5 januari 1895 als kapitein Dreyfus in het openbaar wordt gedegradeerd bij de École Militaire. Picquart, dan nog majoor, is hier ooggetuige van. Halverwege dat jaar wordt hij benoemd tot hoofd van de afd. Statistiek (geheime dienst) en bevorderd tot kolonel.

PicquartVanaf dat moment werkt hij zich in in de werkwijze van geheime diensten en spionage. Langzamerhand komt hij er achter dat er is geknoeid met de bewijzen tegen Dreyfus en dat de echt schuldige spion nog gewoon in het Franse leger rondloopt. Maar als hij probeert zijn meerderen hierover te informeren stuit hij op een muur van onwil.

Harris beschrijft in zijn boek nauwgezet de weg die Picquart aflegt om de onschuld van Dreyfus aan te tonen. Hij doet dit op een heldere wijze, zodat we stap voor stap kunnen meelopen op het pad. We voelen bijna lijfelijk de tegenwerking die Picquart ondergaat, tot aan het weg promoveren naar Tunesië aan toe. Het is een spannend boek, hoewel de afloop natuurlijk bekend is. Maar de spanning zit hem vooral in de manier waarop de bureaucratie te werk gaat en hoe die nietsontziend alles, die niet past, opzij blaast. Tegelijkertijd krijgen we een goed tijdsbeeld van het toenmalige Frankrijk, de machtsverhoudingen, de nog steeds gevoelde haat tegen de Duitsers (die de Fransen in 1870-1871 in de pan hakten) en een bloeiend anti-semitisme (Dreyfus was jood).

“De officier” is geen thriller in de zin van spannende acties, achtervolgingen, schietpartijen e.d. Het is wel een thriller in de zin van goed gebruikte logica om tegenzetten van de tegenstander te ontmantelen en langzaam het pad naar de waarheid op te gaan. Om, uiteindelijk, na ruim vier jaar terecht te komen bij de gratieverlening aan Dreyfus door de president van de Franse republiek.

Het boek is een absolute aanrader voor mensen, die van geschiedenis en van waarheidsvinding houden. Het is ook een aanrader voor mensen, die van een goed geschreven boek houden.

A Most Wanted Man, spionage zonder franje

A Most Wanted ManOnlangs zag ik de film A Most Wanted Man van onze landgenoot Anton Corbijn. Met daarin helaas de laatste hoofdrol van de geweldige Philip Seymour Hoffman, naar een boek van een van de grootste spionageschrijvers John le Carré.

Het verhaal speelt zich af in Hamburg. Niet toevallig ook de plaats waar indertijd de 9/11 kapers vandaan kwamen. Günther Bachmann (Seymour Hoffman) is het hoofd van een klein, nogal geheimzinnig antiterrorismebureau. Hij opereert voornamelijk buiten de gevestigde orde om.

Dan verschijnt ineens de half-Russische, half-Tsjetjeense Issa Karpov op de radar. Hij is illegaal met een boot meegereisd en zoekt contact in de islamitische wereld van Hamburg. Hij krijgt hulp en onderdak, maar wordt vanaf het begin al geschaduwd. Zowel de Duitse als de Amerikaanse inlichtingendiensten hebben belangstelling voor hem. Issa krijgt hulp van de linkse advocate Annabel Richter (Rachel McAdams).

A Most Wanted Man 2Maar dan wordt Annabel ontvoert door de dienst van Bachmann en ze wordt onder druk gezet om hen te helpen. Issa blijkt namelijk over heel veel geld te kunnen beschikken, een erfenis van zijn vader. Hoewel hij dit geld niet wil, hij vind het ‘bloedgeld’, haalt Annabel hem over dit toch te gebruiken om weg te geven aan islamitische goede doelen. Bachmann probeert hiermee een nog grotere vis te vangen, waar hij al een poosje op aast. Zijn motto: “It takes a minnow (voorn) to catch a barracuda, a barracuda to catch a shark”.

Geheel in de stijl van John le Carré krijgen we te maken met elkaar tegenwerkende geheime diensten, die elkaar proberen te overtroffen in successen. Zo ook hier, de finale is hiervan een ijzingwekkende aanklacht.

A Most Wanted Man is de derde film van Anton Corbijn, een van onze topfotografen die inmiddels ook uitstekend met de filmcamera overweg kan. Hij slaagt erin om de spanning rustig op te bouwen, met ontspannen camerawerk en een uitstekende cast. De dreiging neemt langzaam toe, maar we weten niet van welke kant die gaat komen. Is Karpov nou wel of geen terrorist, die met slechte bedoelingen is gekomen. Of zien we spoken. Mooi is de scene waarin Bachman tegen de CIA-vertegenwoordiger Martha Sullivan (Robin Wright) zegt dat de Amerikanen goed zijn in het wegbombarderen van terroristische leiders, maar vervolgens niet meer weten hoe ze dan verder moeten.

Een sterke spionagefilm, die niet draait om ontploffingen en grootse achtervolgingen, maar om het precieze handwerk dat nodig is om contraterrorisme uit te voeren. Inclusief de onderlinge haat en nijd. Met in de soundtrack “Down Man” van Brainbox (het blijft een Corbijn-film).

De film is een aanrader, wat mij betreft. Kijk nog even de trailer en geniet van Philip Seymour Hoffman.